چندي پيش مطلبي را به نقل از هانز يني (خاكشناس ) خواندم كه برايم جالب بود بدين مضمون :

" شرم آور است که قادر نیستیم بر روی اینکه خاک چیست توافق کنیم. در این مورد خاک شناسان تنها نیستند. زیست شناسان در تعریف حیات و فیلسوفان در تعریف فلسفه نیز چنین می باشند."

و من در اين مطلب پيش رو قصد دارم كه لااقل به دكتر يني بگويم كه آن سه گروهي كه شما فرموديد تنها ي تنها نيستند و متخصصين علوم بيابان هم هنوز به يك تعريف درست و كاملي از بيابان نرسيده اند، و شايد بتوان گفت كه هر كسي مي تواند بيابان را تعريف كند. و حضرت مولانا براي خودش و دلش گفته است كه :

هر كسي از ظن خود شد يار من  * ** * * از درون خود نجست اسرار من

در كل من قصد ندارم كه بگويم ايا ارايه اين همه تعريف جور و واجور از بيابان درست است يا غلط. و فقط مي خواهم بگويم كه بيابان را هر چه كه تعريف و تعبير مي كنيم به نظر من بايد با اين جمله شروع شود كه :

بيابان، سرزميني است با قابليت هاي فراوان ........

و اما تعريف هاي كه از بيابان شده است !

از ديدگاه اقليم شناسان بيابان به سرزميني گفته مي شود كه متوسط باران سالانه آن كمتر از 50 ميليمتر است و امكان دارد در طول يك سال يا سالها در آن بارندگي صورت نگيرد، و بارش چندين سال آن ظرف چند روز يا حتي چند ساعت ببارد. و ممكن است ميزان تبخير و تعرق مطلق سالانه آن به حدود صد برابر مقدار بارش سالانه برسد.

تعريف بيابان از ديدگاه ژئومورفولوگها ؛ بيابان سرزميني است كه از نظر پوشش گياهي فقير و در آن فرسايش آبي و بادي شديد باشد.

تعريف بيابان از ديدگاه اكولوژيست ها ؛ بيابان سرزميني است كه در آن فعاليت و توليدات موجودات زنده (انسان، حيوان و گياه) كم است

در تعريف ديگر ؛ بيابان به يك منطقه وسيع ،‌كه از نظر پوشش گياهي بسيار فقير و مساحت هاي وسيعي از آن به كلي فاقد گياه باشد اطلاق مي گردد.

در يك تعريف ساده ؛ به خشك ترين نقطه يا نواحي بر روي زمين بيابان مي گويند.

و همين طور مي توان گفت كه بيابان يك سرزمين وسيع است با خشك ترين اقليم در سطح كره زمين.

در لايحه جامع منابع طبيعي و آبخيزداري كه توسط هيئت دولت ارايه شده است بيابان اين گونه تعريف شده است. بيابان عبارت است از مناطق داراي اقاليم فراخشك و خشك،كه ميزان بارندگي متوسط سالانه آن كمتر از 150 ميليمتر و درصد پوشش گياهي چند ساله آن در حالت طبيعي كمتر از 5 درصد است

و اما طبق تعريف هاي عمومي بيابان منطقه اي است كه از نظر زمين شناسي و اقليمي شرايط نامناسب براي زندگي جانوران و گياهان را دارد (ناطقي 1379)